<title_newspaper=Sztandar Modych> 
<title_article=Pierwsze polskie aluminium> 
<author_1=Stefan Szymkat>
<author_2=> 
<language=pl> 
<style=press>
<year="1954">
<month="7">
<date=1954-07-02>
<period=d>
<status=1_obieg>
<support=paper>
Miasteczko, o ktrym chcemy mwi, liczyo przed wojn zaledwie 4 tys. mieszkacw, posiadao niewielk, sabo prosperujc fabryczk szka, kilka warsztatw rzemielniczych, jeden most na rzeczce. Encyklopedia Trzaski-Ewerta-Michalskiego pisaa o nim jako o jednym z dobrze rozwinitych orodkw przemysowych poudniowej Polski, bo...
...Czytelnik Ilustrowanego Kuriera Codziennego znajdywa w swym pimie niemal codziennie anons reklamowy tej oto treci:
Dobrodusznie umiechnity jegomo w okularach, mienicy si doktorem Kneippem zaleca: Pijcie tylko zboow kaw, produkowan przez wytwrni Franck i Synowie. Dalej mona byo czyta owiadczenie czowieka, ktry doy sdziwego wieku dziki temu, e codziennie regularnie pi zboow kaw z cykori Francka. Reklama koczya si penym optymizmu stwierdzeniem:
Kaw Francka pij wszyscy.
Nieprawda! Nie pi jej ojciec Mieczysawa Frczka z pobliskiej wioski Facimiech, mimo e dostarcza jczmie panu Franckowi. Nie pili jej chopi z Borku Szlacheckiego, Rzozowa, Radziszowa i Mogilan. Kawa bya bowiem dla tej, w wikszoci maorolnej biedoty za droga. Jej cena dziesiciokrotnie przewyszaa cen, jak Franck paci chopom za jczmie. A zreszt cukier do osodzenia kawy by w sanacyjnej Polsce luksusem nieosigalnym dla chopa. Moe dlatego, e nie pi kawy Francka, a pewno nie dlatego nie doy sdziwego wieku ojciec Jana Butlaka z Zambrzyc, na pewno nie dlatego miertelno wrd chopw okolicznych wiosek bya tak wysoka. Lecz mimo to robio si coraz cianiej w tych wioskach. Miedze bezlitonie ciy ojcowizny na coraz to mniejsze kawaki. Wytwrnia kawy zboowej bya dla wielu chopw z przeludnionych wiosek Ameryk, podobnie jak Celuloza we Wocawku. Ale i tu trzeba byo dawa apwki w administracji, by otrzyma zatrudnienie u Francka.
</support> 
</status> 
</period> 
</date> 
</month> 
</year> 
</style> 
</language> 
</author_2> 
</author_1> 
</title_article> 
</title_newspaper>
